De geschiedenis van Sloten

Het gebied waar nu de Westelijke Tuinsteden liggen was tot 1950 een landelijk gebied. Rond het jaar 1000 was de omgeving van wat nu Amsterdam is een veenmoeras waar nauwelijks mensen maar voornamelijk watervogels en vissen woonden . Vanaf de tiende eeuw veranderde deze gebieden langzamerhand in lanbouwgrond en werden ook de eerste dorpen gesticht. Sloten is zo'n twee eeuwen ouder dan Amsterdam. De oudste vermelding dateert uit 1063, toen er sprake was van een kapel te Sloton aan de zuidwestpunt van de Slootermeer. Rond 1175 werd het dorp verplaatst naar een terp aan de huidige Sloterweg.


KerkSloten.jpg

Gezicht op de kerk van Sloten in de winter. Schilderij van Jan Abrahamsz. Beerstraten; halverwege de 17e eeuw (collectie Rijksmuseum)

 



Naast Sloten ontstonden deze omgeving nog enkele andere dorpen, zoals Osdorp (Oostdorp) en Sloterdijk (Sloterdam). De bewoners leefden aanvankelijk van de akkerbouw, maar ook van de tuinbouw, veehouderij en visvangst. Al vanaf het ontstaan van de stad Amsterdam werd dit de belangrijkste afzetmarkt voor de producten van de boeren.

De Sloterweg

(bron Stadsarchief van de gemeente Amsterdam)


Net als het dorp Sloten bestaat de Sloterweg al erg lang. De mensen die er woonden groeven slootjes zodat het water uit het natte veen kon wegstromen. Om het 'ontgonnen' landbouwgebied te beschermen tegen overstromingen, bouwden zij kaden. De Sloterweg lag op zo'n kade. 


                                                             sloterweg1045.jpg    sloterwegNU.jpg 

Vanaf de 14e eeuw werd het er druk. Dat kwam door alle pelgrims die naar de Kalverstraat wilden. Zij bezochten daar de kapel Ter Heilige Stede waar in 1345 een wonder was gebeurd. De weg is toen verbreed en verhard, zodat de pelgrims niet in de modder wegzakten. Onderweg konden zij wat drinken of slapen in de herberg. Daarom noemden de mensen vroeger de Sloterweg ook wel de Heiligeweg. Je ziet hem op deze tekening en foto hieronder.                       


paardentram.jpgVanaf Amsterdam kun je met bus 145 over de Sloterweg naar Sloten. Meer dan 100 jaar geleden reed er ook al een bus naar het dorp. Dat was de 'paarden-omnibus': een dichte wagen die werd getrokken door paarden. Vier keer per dag reed die tussen Sloten en de Overtoom. In 1918 waren er rails gelegd en kon de paardentram over de Sloterweg rijden. Behalve reizigers nam de tram ook pakjes en brieven mee. Op de foto zie je die paardentram, met de conducteur, bestuurder en een passagier. Het moet een van de laatste ritjes geweest zijn. Toen Sloten in 1921 bij Amsterdam werd gevoegd, namen tractors het werk van de paarden over. Deze konden harder rijden, dus je was sneller in de stad. In 1925 zijn deze 'tractortrams' weer vervangen door een autobus.


tuinders.jpg

Zoals de meeste van ons wel weten was de grond waarop nu alle nieuwe huizen gebouwd zijn tot in de tachtiger jaren in gebruik door tuinders. Zij kweekten vooral bloemen in glazen kassen.





Groot was dan ook de verontwaardiging van de tuinders toen zij te horen kregen wat Amsterdam met de ca. 70 tuindersgezinnen van plan was. In eerste instantie was er natuurlijk erg veel verzet. Er was namelijk tegen de tuinders in de jaren zestig gezegd dat zij hier nooit meer weg hoefden, maar twintig jaar later dachten de bestuurders daar anders over.

Gaanderweg kwam er meer begrip bij de tuinders voor het Amsterdamse standpunt en ook de planontwikkkeling voor de Olympische spelen in Amsterdam 92. Het idee dat Nieuw-Sloten het Olympisch dorp moest gaan worden, heeft de tuinders het grotere belang doen inzien. Gelukkig hebben veel tuinders ergens anders hun bedrijf voort kunnen zetten. Enkele tuinders zijn in Almere met een nieuw bedrijf begonnen.

Er werden door de tuinders vooral bloemen geteeld, maar dit was eigenlijk niet de bedoeling geweest van het besluit van de Amsterdamse gemeente in 1955. De stad had in die tijd in de directe omgeving tuinders nodig die voor verse groente zorgden.

Omdat de teelt van groente weinig rendabel was, stapten de meeste tuinders al snel over op de bloementeelt. Later ontstonden daaruit enkele tuincentra, waar de bevolking van de westelijke tuinsteden graag hun planten en bloemen kocht.

De Olympische Spelen
De grond waarop de wijk Nieuw-Sloten is gebouwd werd tot in de tachtiger jaren in gebruikt door tuinders. Eind jaren tachtig wilde de gemeente Amsterdam een lang gekoesterde wens in vervulling laten gaan door in 1992 opnieuw de Olympische Spelen te organiseren. Hiervoor had de gemeente onder andere grond nodig om het Olympisch dorp te bouwen. De tuinders werden uitgekocht en het voormalig tuindersgebied kon bouwrijp gemaakt worden. Uiteindelijk werden de Spelen van 1992 toegewezen aan Barcelona. De gemeente Amsterdam besloot de grond te gaan gebruiken voor een nieuwbouwwijk, het huidige Nieuw-Sloten.
In Nieuw-Sloten waren aanvankelijk vier basisscholen gepland. Het werden er uiteindelijk drie: De Mijlpaal (OGO), De Vlaamse Reus (OGO) en De Zevensprong (Jenaplan).